Haberler no image

Yayınlandı Nisan 26th, 2012 | Türk Haber

0

Azerbaycan ekonomisi (Mehmethan Arslancan)

alt

Azerbaycan; bağımsızlığını kazandıktan sonraki sancılı sürecin ardından özellikle ekonomik anlamda önemli bir ivme kazandı. Zengin petrol ve doğalgaz yataklarıyla Hazar Bölgesi’nin lider ülkesi olma konumuna ulaşmaya doğru hızla ilerlemekte olan Azerbaycan’da ekonominin ivme kazanmasındaki en önemli rolü petrol üretimi ve ihracatı oynamakta. Akılcı politikaların uygulanması ve başta petrol üzere sahip olunan kaynakların varlığı, yabancı yatırımcıların ilgisinin Azerbaycan’ın üzerinde toplanmasına ön ayak oldu. Bunun sonucunda günümüzde Azerbaycan milli gelirini sürekli arttırırken, ekonomik büyümeyi de istikrarlı bir şekilde sağlayacak konuma erişmiştir.

Azerbaycan ekonomisi gerek devlet destekli yatırımlar ve gerekse yabancı kaynaklı yatırımlar sayesinde pozitif bir ivme yakalamıştır. Petrol ve doğalgaz kaynaklarının varlığıyla ülkenin geliri son beş yılda 20.9 milyar dolardan, 51.8 milyar dolara yükselirken; ihracat ise 13 milyar dolardan 26.5 milyar dolara çıkarak ekonomide yakalanan pozitif ivmenin somut birer örnek olmuşlardır. Piyasa ekonomisine geçiş sürecinde devletin ağırlığı halen önemlidir. Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi(SOCAR), özelleştirilmeyerek enerji sektöründe doğrudan yabancı yatırımı girişi paylaşım anlaşmalarıyla sağlandı. Azerbaycan, yabancı sermaye yatırımlarında sıcak para yerine paylaşım anlaşmasını tercih ediyor. Petrol sektöründe de bu prensiple hareket ederek yabancı yatırımcılarla paylaşım anlaşmaları imzaladılar. Bu anlaşmaların yapıldığı en önemli şirket olarak İngiliz petrol devi BP göze çarpıyor. Bölgedeki petrolün çıkarılmasında ve işlenmesinde aktif rol oynayan şirket, petrol platformu inşası için de kaynak harcıyor. Bu tipte projeler vasıtasıyla Azerbaycan’a giriş yapan İngiliz firmalar, günümüzde çeşitli inşaat projeleri için danışmanlık yapmaktadır.

Azerbaycan’da petrol üretiminin devlet kontrolünde yapılması, ekonomide kamu payının büyüklüğüne işaret olmaktadır. Çıkarılan petrolün boru hatları ile batı ülkelerine pazarlanması devlet tarafından da destekleniyor. Petrol gelirleri doğrudan veya dolaylı olarak devlete aktarılıyor. Dolaylı kaynak aktarımında Azerbaycan Devlet Petrol Fonu(SOFAZ) rol oynuyor. Burada biriken fonlar; kamu çalışanlarının maaşının ödenmesi, savunma harcamaları, sosyal güvenlik ödemeleri , özel sektörle yapılan sözleşmeler ve kamu yatırım projeleri için kullanılıyor. Fonun geliri 2012 yılının ilk çeyreğinde 3 milyar 587 milyon manat(yaklaşık 4 milyar 944 milyon dolar) olurken fonun varlıkları ise bir önceki çeyreğe göre yüzde 8,6 artış göstererek 32 milyar 359 milyon dolar seviyesine ulaştı. Bu da petrolün etkisiyle ekonomide yaşanan olumlu gelişmeleri gözler önüne seriyor. Son yılda üç kat zenginleşen Azerbaycan’da; bağımsızlığın kazanılmasının ardından ülkeye yapılan yabancı yatırımların tutarı 100 milyar doları aşarken, bu yılki beklentinin yabancı kaynaklı sabit yatırımların yüzde 18 artması doğrultusunda olduğu açıklandı. Geçtiğimiz haftalarda uluslararası derecelendirme ajansı Moody’s de, Azerbaycan ekonomisinin orta vadede büyüme sağlayabilmek adına güçlü potansiyele sahip olduğunu açıkladı. Yayınlanan bildiride; büyük petrol ve doğalgaz rezervlerinin varlığı sayesinde Azerbaycan’ın orta vadede güçlü büyüme potansiyelinin olduğu vurgulanırken, sıkı mali istikrarının etkisiyle orta vadeli dönemde devlet borçlarının GSYİH’ya oranının düşük düzeylerde seyredeceği öngörülüyor. Ekonomik ve mali risklerin oldukça düşük olduğu da raporda yer alıyor.

Azerbaycan adına ekonomide yaşanılan olumlu gelişmelerin dışında olası sorunlar da göze çarpıyor. Moody’s tarafından yayınlanan bildiride de göze çarpan noktalardan en önemlisi; ekonominin tek bir sektöre bağımlı olmasının gelecek adına sıkıntı yaşatabilecek durumlardan biri olması. Ekonomik büyümenin lokomotifi konumundaki petrol ve doğalgaz sektörü, yabancı yatırımcıların ilgisini toplamış durumda. İhracatın da yüzde 90’lık bölümü bu sektörlere dayanıyor. Öte yandan; sağlıklı bir ekonomik büyüme adına yatırımların tek bir sektörde toplanması yerine çeşitli sektörleri hareketlendirebilmek adına yatırımların yapılması gerekmekte. Kısa vadede uygulanması zor olsa da devlet, başta inşaat sektörü olmak üzere çeşitli sektörlere kaynak aktarmaya başlamış durumda. Uzun yıllardır devam eden inşaat projeleri, Mayıs ayında Bakü’de düzenlenecek Eurovision Şarkı Yarışması’nın da şehre getirdiği heyecanla hızlandırılmış durumda. Geçtiğimiz dönemde başta çoğu Türk müteahhit firmaları tarafından yapılan oteller olmak üzere bir çok inşaat projesi bitirildi. Halihazırda devam eden inşaat projeleri ise yabancı turistlerin ağırlanacağı Eurovision Şarkı Yarışması sırasında kötü bir görüntü oluşturmaması adına yavaşlatılmış durumda. Yükselmiş olan binaların dış cepheleri hızla kapatılırken, henüz yükselmemiş binaların inşasının hızlanması için yarışmanın bitimi bekleniyor. Tanıtım açıdan son derece önemli görülen bu sürecin tamamlanmasının ardından inşaat projeleri yeniden hareketlenecek. Azerbaycan’da yapılacak görkemli projeler arasında bir kilometreyi aşkın uzunluğa sahip olacak olan “Azerbaijan Tower” da yer almakta. 2019 yılına kadar bitirilmesi planlanan proje, dünyanın en yüksek binası olup büyük sükse yapması bekleniyor.

Azerbaycan’ın ekonomik olarak sahip olduğu değerler, bölgenin etkili bir gücü olmasına yeterli olacak zenginlikte olmasına rağmen doğru yatırımlarla desteklenmesi gerekmekte. Azerbaycan, enerjinin yoğun olarak bulunduğu bölgeler arasında yer alması açısından yatırımcılar için cazibe merkezi haline gelmiş durumda. Sadece petrol ve petrolün tetiklediği sektörler yerine çeşitlendirilme yapılması ülkenin geleceği açısında önem teşkil etmekte. Son dönemde inşaat sektörüne yatırımlar , Türk inşaat firmalarının da bölgeye olan ilgisini arttırdı. Dünyada müteahhitlik hizmetleri anlamında önde olan Türk firmaları, Azerbaycan’da da aktif olarak bulunması dolayısıyla inşaat işlerinin kalitesinin artmasını ve ekonomiye pozitif katkı yapılmasını sağlamakta. Bu tipte yatırımların petrol dışındaki sektörlere yapılması her sektörün lider ülkelerinin gözünün Azerbaycan’a çevrilmesine yol açacak ve bu durum da ekonomiye olumlu olarak yansıyacaktır. Sahip olduğu enerji kaynakları ve yapılacak doğru yatırımların varlığıyla Azerbaycan, güçlü ve istikrarlı bir ekonomiye sahip olma yolunda hızla ilerlemektedir.

          Mehmethan Arslancan


Yazar Hakkında



Yorumlar Kapalı

Yukarı Dön ↑